sel
Rüya Tabirleri
Açılış  Giriş Sayfası Yap
Favori  Sık Kullanılanlara Ekle
MC ÜYE İŞLEMLERİ
Üyeadi:
Parola :
Ansiklopediler
Sponsorlu Bağlantılar
Secme Konular
· Kur'ân-ı Kerim'de İçkinin Haramlığı ve Yasaklanma Aşaması
· İslâm Kelimesinin Anlamları
· Nâs ve İnsan Kelimelerinin Anlam ve Mâhiyeti
· Allah'ın Kulu, Kulun Allah'ı Sevmesinin Belirtileri
· HAYY-KAYYUM
· Kur’an’da Ruh Sağlığı, Psikolojik Denge ve Huzur
· a- Hudûs Delili
· İnsan İle Diğer Canlılar Arasındaki Farklar
· Hikmetin Kur’andaki Dört Anlamı
· Sâlih İnsan Kimdir?.

Burayada Bak
· İslam’a Göre Din Gerçeği
· Mısır'dan Çıkış
· Orucun Şartları
· Allah’ın İsmi Olarak Şehid
· Câhiliyye
· 2- İddetini Doldurmamış Kadınlar
· Tevrat'ın Nüshaları
· İkon
· Kitab-ı Mukaddes
· Athene
· Misvak ve Diş Temizliği
· 3- Toplumda Tevhid
· 10. Haset Etmez.
· g- Yemin
· İtaatle İlgili Bazı Meseleler

Son Okunanlar
· 2- Akıl
· Efsânelerin Yanlışlarını Ortaya Koymak
· ENANİYETİN BEDENE ETKİLERİ
· Zekât, İnfak Gibi Cömertlikler Malı Çoğaltır, Bereketini Arttırır
· 3) Çevre ve Mekân Temizliği
· Kelâmcı Kamplar
· Mîrâs; Anlam ve Mâhiyeti
· Tasarruf ve Hulûl Yoluyla Şirk.
· 4- Dünya Ni’metleri;
· a) Kendisi Adına Kesim Yapılanın Ta’zim Edilmesi, Onun Önünde Zilletin Açıklanması Ve Ona Yaklaşmak Maksadı İle İbadet Olarak Yapılan Kesim



Kavramlar Ansiklopedisi     A B C Ç D E F G H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T V Y Z 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

2- Akıl

2
2- Akıl: 
  Akıl, Allah Teâlâ'nın insana en büyük nimetidir; Onu, bütün ge­liş­miş canlı­lardan ayıran sade bir fark değil, bilakis insanı, düşünmek ve muha­keme yapmak gibi pek nadir ve parlak ayrıcalıklarla bütün ya­ratık­lardan üs­tün kı­lan, yücelten ve onurlandıran olağanüstü bir özel­liktir. Aklın sorumluluğu ve onun neyi kavrayıp neyi kavrayamayacağı ko­nusu ilim tarihinde enine boyuna tartışılmıştır. Aklı neredeyse in­kâr eden­lerin ya­nında onun, asla şaşmaz ve her konuda yegâne ölçü oldu­ğunu savunanlar da bulunmuştur. Örneğin, David Hume'ın şüpheciliği ile İmmanuel Kant'ın feno­me­nizmi, ak­lın, nesnel (cevherî) gerçekliği mutlak anlamda kavraya­mayaca­ğını savun­maktadır. Bu filozoflar, bilgi kavramına spekülatif birtakım açıklamalar ge­tirmekle istikrarsız ve şaşırtıcı bir görüş ortaya koymuş, buna bağlı olarak da aklın rolünü küçümsemişlerdir. Buna karşın aklı tanrılaştı­ran, hatta işi akla tapmaya kadar vardıranlar bile olmuştur.
İslam Tarihi'nin ilk dönemlerinde Mu'tezilîler olarak varlık göste­ren kelâmcı bir kampın mensupları da aklı, gereğinden daha fazla ön plana çı­karmış, bu konudaki rijit görüşleriyle İslam'dan uzaklaşmışlar­dır. Bu cüm­leden olarak “İnsan, akıl ve irâdesiyle kendi fiilini, bizzat kendisi ya­ratır.” iddiasında bu­lunmuşlardır. Hatta aklı o kadar yücelt­mişlerdir ki bir şeyin hayırlı ya da şerli, iyi ya da kötü olduğunun ancak akılla belirle­nebileceğini, bu konuda kitap ve sünnetten ayrıca bir kanıt aramanın ge­rekli olmadığını bile ileri sürmüşlerdir. Gerçekte ise akıl, ne öyledir, ne de böyle. Aynı zamanda akıl ne in­san­dan ba­ğımsız bir cevherdir, ne de bilginin kendisidir. Nitekim bilgi, yani ilim, Allah Teâlâ'nın sıfatlarından biridir. Bununla beraber O'nu akıllı ola­rak nitelemek doğru değildir. Yani, “Allah (cc) Alîm'dir”, ilim sahibi­dir, denir; Ama “Allah Akıllı'dır” denemez. Akıl, insanda doğal bir düşünme, ayırt etme ve yargılama gücüdür. Bu güç, esasen insanın, doğarken fıtratında karmaşık bir tür enerji ola­rak var­dır. Fakat diğer melekeleri ve natürel mevhibeleri gibi akıl da ilk başta ham bir potansi­yeldir. İnsanın zaman içinde, ruhundaki diğer ham yete­neklere paralel olarak gelişir ve olgunlaşır. Aklın, insandan insana deği­şen limitleri varsa da bu karmaşık farklar, nedensel zekâ de­receleri olarak açıklanabilir. Ama her nor­mal insanda bulunan aklın minimum dere­cesi, evrensel ger­çekleri tanımaya ve tanımlamaya elverişlidir.  Aksi halde ilahî vahiylerin belli bir zümreye hi­tap etmesi ge­rekirdi. Bu ne­denle akıl, en alt tabanıyla genelde herkeste bulu­nur ve hayvandaki içgü­düsel tercih olgusundan çok farklıdır. Aklın, beyinle ilişkisi olduğu kesindir. Ancak düşünme, ayırt etme ve yargı­lama olaylarının nasıl cereyan ettiği hakkında net ve anlaşılır bil­giler yoktur. Akıl, yalnızca iyiyi kötüden, güzeli çirkinden, doğruyu yanlıştan, ya­rar­lıyı za­rarlıdan ayırt edici olmakla kalmaz, aynı zamanda kavrana­bilir bütün gerçek­leri karşılaştırmada, yorumlamada ve yargılamada rol alır. Bu rolü yerine ge­tirirken de duyuların yanılmasına, ya da duyuları yanıl­tan etken­lere bağlı ola­rak yanılabilir. Nitekim küfür, şirk ve gü­nahların birçoğu aklın söz konusu nedenlerle yanılması sonucu işlen­mektedir. Ancak akıl aynı zamanda özgür ve denetleyici bir yetenekle yaratıldığı için faaliyetlerinden sorumludur. Bunun en açık kanıtı da insanın zaman zaman bizzat kendini suçlaması ve çok kere de kendini haklı görmesidir. Aklın iman konusu ile olan ilişkisi, onun inanma olayında üstlen­diği yargı­layıcı rolden kaynaklanmaktadır. Peygamber denen yüce şah­siye­tin ulaştırdığı vahiy, insanın önce duyularına, sonra da duyuları aracılı­ğıyla aklına hitap eder. Akıl kendi imkan ve sınırları içinde bir muha­keme yapa­rak karar verir. Onun için ikna olmada akıl, duyulara dayanan sınırlı bir araçtır. Nitekim sı­nırlarını aşmaya kalkıştığı zaman büyük aç­mazlarla karşı­laşır. Örneğin, Allah Teâlâ'nın, emrettiği abdesti mantıksal kritiğe konu ya­pan bir kimse eğer: “El, yüz ve ayakların yıkanmasına ak­lım eriyor, ama kolların yıkanmasında acaba ne hikmet olabilir ?” derse bunun cevabını bu­lamaz. Binaenaleyh akıl her zaman ölçü değildir. Aklın eksiklerini tamam­layan vahiydir. (Kitap ve Sünnettir.) Nitekim bu nedenledir ki henüz baliğ olmamış çocuk ile hiç bir ilahî mesaj almamış kimseler akıllı oldukları halde mükellef sa­yılmazlar; İbadetlerden, emir ve yasakları bilmemekten sorumlu de­ğildirler. Ancak akıllı insan mesaj almamış olsa bile Allah Teâlâ'yı ta­nımak durumundadır. Şimdi de evrensel gerçekler hakkındaki bilgilerin insanlara ulaş­ma­sını sağla­yan araçlardan üçüncüsüne bakalım.[1]       [1] Ferit Aydın, İslam’da İnanç Sistemi, Kahraman Yayınları: 201-203.


Son takip: 02.06.2020 - 07:58
Konu ile alakali düsüncelerinizi yaziniz:



· Af ve Müsâmahanın Yozlaştırılması · a- Mûsîde/Vasiyette Bulunan Kimsede Bulunması Gereken Şartlar · b) Gayri mütekavvim mal · BA'SU BÂDE'L-MEVT .. · d- Yemekten önce ve so a el ve ağzı yıkamak · Dârulİslâm · c) Yardımlaşma · Ecel Konusunda Âyet-i Kerimeler · f- Allah Hakkında Kötü Zanda Bulunan Münâfık ve Müşrikler · Fen Bilgisi Verileri Işığında Rızık. · Gâlibiyet ve Zafer Vaadi · h- Tiyatrocu, aktör olmalıdır. · İbâdet · b- Allah Adı Anılmadan Kesilen Hayvanların Etini Yemek · İbâdetlerde Hikmet Aramak ve Orucun Hikmeti · 2) Mirbâ (başkan payı) · 3- Üçüncü Sınıf Zevi'l-erhâmın Mirasçı Olması · d) Kul, Kusursuz Olur mu? . · Irkçılık/Asabiyet/Kavmiyetçilik. · k- Yalancı ve İftiracılar
· GİRİŞ · AF-AFV · AĞLAMAK-GÖZYAŞI · AHİD · ÂHİRETE İMAN · ÂİLE VE EŞLERİN GEÇİMİ · AKIL · ALLAH (C.C.) · ANA BABAYA İHSAN · ARZ VE SEM · ATALAR YOLU · ÂYET · ÂYETܒL-KÜRSÎ · AZİM VE TEVEKKÜL · BAKARA VE İCL (SIĞIR VE BUZAĞI) · BÂTIL · BELA-İMTİHAN · BESMELE · BUHL/CİMRİLİK · CÂHİLİYYE · CEHENNEM · CENNET · CİHAD · Dalalet · DİN · DİN GÜNÜ · DUA · DÜNYA · DÜNYA HAYATI · DÜŞMANLIK · ECEL · EHL-İ KİTAP · EMÂNET · EMR-İ Bİ’L-MA’RÛF VE NEHY-İ ANİ’L-MÜNKER · ENDÂD · ENSÂRULLAH (ALLAH YOLUNUN YARDIMCILARI) · Esmau'l-Husna · ESMAULLAHİ'L-HUSNA · FAİZ · FAKİRLİK-ZENGİNLİK · Felah · FESAD · FETİH · FISK VE FÂSIK · FİTNE · FUHUŞ VE ZİN · GÂLİBİYET (ALLAH’IN YARDIMI VE ZAFER) · GAYB · GAZAP · GÜNAH · GÜZEL SÖZ · HAC · HAK-BÂTIL · HAKK · HAKKA BÂTILI KARIŞTIRMAK VE HAKKI GİZLEMEK · HALİFE-HİLÂFET · HALK (YARATMA) · HAMD · HARAM-HELÂL · HASENE-GÜZELLİK · HASTALIK · HAYIR-ŞER · HELÂK · HESAP · HEV · HİCRET · HİDÂYET · HİKMET · HİLÂFET-İMAMET · HIRSIZLIK · HÜKM-HÂKİMİYET · HÜZÜN-ÜZÜNTÜ · İbadet · İBLİS · İÇKİ VE KUMAR · İFSAD-İSLAH · İFTİR · İHLÂS · İHSAN-MUHSİN · İHTİLAF · İKRÂH · İLİM · İMAM · İMAN-MUMİN · İNCİL · İNFÂK · İNKÂR · İNSAN · İNSANLARA İYİLİĞİ EMREDİP KENDİNİ UNUTMAK · İNZÂR · İRTİDÂD-MÜRTED · İSLAMIN HAREKET METODU · İSLÂM-MÜSLÜMAN · İSRÂF · İSRAİL OĞULLARI · İSTİANE · İSTİÂZE · İSTİĞÂSE . · İSTİĞFAR · İSTİKAMET · İSTİKBÂR-MÜSTEKBİR · İSYAN-İTAAT · İTİKAF · İZZET-ZİLLET · KADIN · KÂFİR · KALB · KALP VE KALBİN MÜHÜRLENMESİ · KAN DÖKMEK · KARZ-I HASEN · KISAS · KITÂL-SAVAŞ · KİTAB-KUR'AN · KİTAPLARA İMAN · KIYÂMET · KÖLE-KÖLELİK · KORKU · KÜFÜR · KÜFÜR ÖNDERLERİ · LÂNET · MAĞFİRET · MAL-MÜLK VE MÂLİK · MÂSİYET · MEKR-TUZAK · MELEK-MELEKLERE İMAN · MESCİD · MESH (“AŞAĞILIK MAYMUNLAR OLUN!”) · MEYDAN  OKUMA  (KUR'AN'IN  İ'CÂZI) · MİLLET · MÎRÂS · MUHKEM VE MÜTEŞÂBİH ÂYETLER · MÜNAFIK-MÜNAFIKLAR · NAMAZ · NASARA-HRİSTİYANLIK · NEBİ-RASUL · NEFS · NESH · NİFAK-MÜNAFIK · NİKÂH VE TALÂK · NİSYÂN-UNUTMA · NÛR · ÖLÜM · ORUÇ · PEYGAMBER-PEYGAMBERLİK · PUT VE PUTA TAPMA · RABB · RİBAT-RABITA-MURÂBATA YAPMAK · RİYA · RIZIK · RUH · RUKÛ · SABİÎLER · SABIR · SÂLİH AMEL · SECDE · ŞEFÂAT · ŞEHİD · ŞERİAT · SEVGİ · ŞEYTAN · ŞİARLAR · SIDK/DOĞRULUK · SİHİR-BÜYÜ · SIRÂT-I MÜSTAKÎM . · ŞİRK · ŞÜKÜR · ŞÛR (İSTİŞÂRE/DANIŞMA) · SU VE YAĞMUR · TAAT · TAĞUT · TAHÂRET-TEMİZLİK · TAHRİF · TAKİYYE · Taklid · Takva · TÖVBE · TEVEKKÜL · TEVESSÜL-VESİLE · TEVHİD · TE’VİL VE TEFSİR · TEVRAT · TİCÂRET · TUĞYÂN · ÜLܒL-EMR · ÜMMET · VAHDET · VASİYET · VELÎ · YEME-İÇME · YEMİN · YÜSR-KOLAYLIK · ZALİM · ZEKÂT · ZİKİR · ZULÜM

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80


Google
 
Web ihya.org
CepAlem Gazeteler E-Kart E-Kitap Saglik Şiirler Sözlük
Kuran Meali Hadis Namaz Vakitleri Ingilizce Samil Fıkıh Fetva Rüya Tabiri
Kamus Hikayeler Forum Dini Terimler Haberler Oyun Resimler Ilahiler
Terimler isimler Sosyal Kavram Hadis Sözlügü imsakiye
Üniversite taban puanları ilmihal Rehber