Kavramlar Ansiklopedisi | Kategoriler | Konular

e) Sâlih Amel

e


e) Sâlih Amel:

Bilindiği gibi amel; kişinin
niyet ederek, bir şeyi kast ederek yaptığı işlere ve fiillere verilen addır. Bir
niyete ve kasda bağlı olarak yapılan işlere ?amel' denilmektedir. ?Sâlih amel'
ise, elverişli, faydalı, sağlam, fesat unsuru taşımayan iş, eylem ve aksiyon
demektir. Sâlih; doğru yolda olan, fesat içinde olmayan, faydalı ve yarayışlı
demektir.
Aynı kökten gelen ?sulh',
doğruluk, uygunluk, düşmanlığa son verme, barış, fesâdın sona ermesi anlamına
gelir. ?Sulh ve salâh'; bozulma, kötülük, kavga, çekişme ve fesâdın karşıtıdır.
Eylemlerinde ?sulh ve salâhı' esas alan kişinin davranışları sâlih olduğu gibi
kendisi de faydalı ve doğru iş yapan insan ?sâlih' kimsedir.
?Salâh' kökünden gelen ?ıslâh',
ıslâh etmek, fesâdı gidermek ve düzeltmek anlamlarına gelir. ?Islâh' aynı
zamanda iki şeyin veya iki kişinin arasındaki fesâdı gidermek, düşmanlık ve
çatışmayı sona erdirmek demektir. Allah'ın, kullarının soylarını ve mallarını
sağlam ve faydalı yapması da bir ?ıslâh'tır (46/Ahkaf, 15).
Yine aynı kökten gelen
?maslahat'; sulhün, sağlam ve faydalı olmanın getirdiği menfaattir. Bir iş,
insan ve topluma çeşitli bakımlardan zarar veriyorsa o işin fıkıh dilindeki adı
?mefsedet'tir. Mefsedetin zıddı ise ?maslahat'tır. Ameller, yani insanların
yaptıkları işler maslahat ve mefsedet çizgisinde değerlendirilir. Maslahat
unsuru taşıyan bütün ameller güzel görülür, yapılmasına izin verilir. İslâm,
mefsedet özelliği taşıyan bütün amelleri mü'minlere yasaklamakta, onları bu gibi
zararlı eylemlerden sakındırmaktadır.
?Salâh, sâlih, sulh, ıslâh,
maslahat, ıstılah' gibi kavramlar birbirine yakın mânâlar taşımaktadırlar. Hemen
hemen hepsinde, sağlam olma, faydalı olma, barışma, düzgün olma gibi anlamlar
saklıdır. Kur'an-ı Kerim, mü'minlerin yaptığı doğru, faydalı ve düzgün işlere
?sâlih amel' adı vermektedir. Bunun tam zıddı olan yanlış, zararlı ve düzgün
olmayan işlere de ?fâsit amel' demektedir. Kur'an, iman ile ?sâlih ameli'
sürekli beraber anmaktadır. Kuran'da doksandan fazla yerde iman ve sâlih amel
beraber geçmektedir. Bu olguya iki açıdan bakmamız mümkündür:
a- İman gerçeği ancak
sâlih amelle bütünleşir. İmanı kuvvetlendiren, sağlamlaştıran ve koruyan sâlih
ameldir. Sâlih amel olmadan imanın olgunlaşması ve olduğu gibi korunması mümkün
değildir.
b- İmanın gereği sâlih
amel işlemektir diyebiliriz. Çünkü iman etmek; aynı zamanda, iyiyi, doğruyu,
faydalıyı, düzgün olanı, fâsit olmayanı anlamak ve kabul etmektir. İman olgusunu
tanıyan ve bunu kalbine yerleştiren mü'min, bu imanının bir sonucu olarak sâlih
amel işler. İmanı onu sâlih amel işlemeye zorlar. İman etmenin zorunlu bir
sonucu, sâlih amel işlemektir. Yani iman eden mü'min; işini, ibâdetini, eylemini
doğru yapacaktır, faydalıyı isteyecektir, zararlıdan kaçınacaktır.
Amelleri sâlih olan ?sâlih
insanlar?, şüphesiz ki imanın gereğini yapanlar ve mükâfatı hak edenlerdir.
Sâlih olan insanlar Adn cennetine girmek gibi üstün bir nimeti kazanırlar (13/Ra'd,
23). Sâlih amelin ne olduğunu bilmeyen ?müfsitler' Allah'ın emirlerine sürekli
ters düşerler. Onların bu fesatlarına karşılık Allah (c.c.) onların amellerini
?ıslâh' etmez (10/Yûnus, 81). Yeryüzünün ıslâhı, sağlam bir kişi ve toplum
düzeninin kurulması, ancak Allah'ın hükmüne uymakla mümkün olur. Rabbimiz,
elçilerini bu görevle gönderir. İlâhî irâde toplum üzerinde gerçekleşir ve
yeryüzü ?ıslâh' edilmiş olur. Ancak, müfsitler, yeryüzünü ve toplumu sürekli
bozmaya çalışırlar. Rabbimiz onlara der ki:
?Islâh olduktan, sâlih bir
duruma geldikten sonra yeryüzünü ifsâd etmeyin.? (7/A'râf, 56)
Yaratıcı olarak Allah (c.c.),
yarattığı kullarından hep sâlih amel işlemelerini ister. Bu da ancak Allah'ın
koyduğu ölçülere uymakla mümkün olabilir. Eğer kendi hevâlarına uyarlarsa sâlih
amel işlemeleri mümkün değildir. Hevâlarına uyanlar fâsit amele yönelirler ve
böylece karada ve denizde ?fesâdı' meydana getirirler. Yeryüzünde sulhün
(barışın), salâhın (iyi ortamın) olabilmesi için, insanların ?maslahat' olan
işleri tercih edip, sâlih amel işlemeleri; hallerini, niyetlerini, amellerini
İslâmî ölçülerle ?ıslâh' etmeleri gerekir. Aksi halde insanların yanlış
görüşleri, hevâları, onları bâtıla sürükler. Müfsitler de fesat işlemeye, fitne
çıkarmaya devam ederler.
Sâlih amel sahipleri dünyada
da, âhirette de kurtulurlar, sonsuz güzelliklere, faydalara ve mükâfatlara
kavuşurlar (16/Nahl, 97; 22/Hacc, 56; 29/Ankebût, 7 vd.). Sâlih amel, hem
Allah'ın rızâsına uygun ameldir, hem de insana faydalı, barışa hizmet eden her
türlü düşünce, faâliyet ve ibâdettir. Rabbine kavuşmak isteyen kişi sâlih amel
işler (18/Kehf, 110), sâlih insanlardan olmaya çalışır. Şüphesiz iman edip sâlih
amel işleyenler, sabrı ve hakkı tavsiye edenler hâriç, diğer insanlar zarardadır
103/Asr, 1-3).

HUSN-HASENE-GÜZEL VE GÜZELLİK.. Husn/Hasene (Güzellik); Anlam ve Mâhiyeti
Hasene/Güzellik
Husün ve Kubuh.
Husün ve Kubuh.
Husün ve Kubuh.
Kur'ân-ı Kerim'de Husn/Güzellik Kavramı
Kur'ân-ı Kerim'de Husn/Güzellik Kavramı
Allah Güzeldir; Her Yaptığı ve Yarattığı da Güzeldir
Allah Güzeldir; Her Yaptığı ve Yarattığı da Güzeldir
Hadis-i Şeriflerde Güzellik Kavramı
Güzelliği, Güzel ve Mükemmel Davranışı İfade Eden Kavram; İhsân. İhsân
İhsân/Güzellik; İnsanda Toplam Kalite.
Hüsn/Güzellik Kavramına Yakın Anlam Taşıyan Diğer Kavramlar (Hayır, Birr, Cemâl, Tayyib, Sâlih Amel) a) Hayır
b) Birr
c) Cemâl ve Cemîl
Cemîl
d) Tayyib
e) Sâlih Amel
Güzelliğin Zıddı Olan Kavramlar (Seyyie, Kubh, Hubs, Fahşâ, Rics, Ricz, Şer, Necâset) a- Seyyie
Küfretmenin Sonucu Olarak Seyyie
Seyyie'nin Çeşitleri
Günâhı İfade Etmesi Yönünden Seyyie
Kur'an'da Seyyie Kavramı
b) Kubh
c) Hubs
d) Fahşâ
Fahşânın En Çirkini
e) Rics
f) Ricz
g) Şer
h) Necâset/Necis
Fıkıhta Necâset
Güzel Koku.
Hüsn-i Zan; Güzel Değerlendirme ve İyiye Yorma.
İlmü'l-Cemâl/Estetik (Güzellik Bilimi)
Estetik
Estetik ve Müslüman Sanatçı
Güzellik Duygusu.
Mücerred Hüsün/Soyut Güzellik.
"Rabbımız, Bize Dünyada da Hasene Ver; Âhirette de Hasene Ver!".
Güzel, Güzellik ve Sanat/Güzellik Sergilemek.
Güzele Bakmak Sevap mı? ?Elbette!?.
Muhsinler; Güzel İş Yapan, Güzellik Sergileyenler
İnsanlara Güzel Davranma
Diğer Yaratıklara Güzel Davranma
Güzellik Tanımına Giren ve Güzel Yapılması Emredilen Önemli Davranışlar
Konuşmada Güzellik ve Güzel Sözün Mâhiyeti
Tartışmada ve Münakaşada Güzellik
Selâm Vermede Güzellik
Davranışlarda Güzellik
Kötülükler ve Çirkinlikler Karşısında Güzellik
Hakka Çağırmada Güzellik
Ana babaya ihsân/Güzel Davranma
Yediklerimiz ve Giydiklerimizde Güzellik
Güzel Bakan, Güzel Görür; Güzel İş Yapan, Daha Güzeline Kavuşur
Güzel Davranışlarda Bulunanların Mükâfatı
Konuyla İlgili Geniş Bilgi Alınabilecek Kaynaklar