Kavramlar Ansiklopedisi | Kategoriler | Konular

Nefsle İlgili Uydurma Hadisler

Nefsle İlgili Uydurma Hadisler

Nefsle
İlgili Uydurma Hadisler

Nefsi, Kur'an'da kullanılan
anlamlarından soyutlayıp günah keçisi haline dönüştüren mutasavvıflar, bu konuda
sağlam delil bulamayınca, hadis uydurmaktan da çekinmemişlerdir. Bunlardan sık
sık tekrar edilip, halka mal edilen ve araştırma yapmayan nice hocanın bile
kulaktan dolma bilgilerle doğru olduğunu zannederek hadis diye sunduğu meşhur
rivâyetlerden birkaçını belirtelim:
?Nefsini bilen, Rabbini
bilmiş olur.? Aliyyu'l-Kari: ?İbn Teymiye, mevzû olduğunu, Sem'ânî, merfû
olarak bulunmadığını, ancak Yahya bin Muâz er-Râzî'nin sözü olduğunu
söylemiştir. Nevevî: ?Lafzı hadis değildir, fakat mânâsı sâbittir' dedi. Denildi
ki: ?Kendi cehâletini bilen, Allah Teâlâ'nın bâkî olduğunu, kendisinin âciz ve
zayıf olduğunu bilen, Rabbinin kuvvet ve kudretini anlamış olur.? Bu sözün,
Emîru'l-Mü'minîn İmam Ali bin Ebî Tâlib (r.a.)'e âit olduğu beyan edilir. (Nehcü'l-Belâğa,
Hz. Emir Ali bin Ebî Tâlib, Çev. Abdülbâki Gölpınarlı, Kum, 1989, s. 419; A.
Yıldırım, 229-230). Anlam bakımından bu sözün tersi daha doğru olmalıdır:
"Rabbini bilen nefsini/kendini bilmiş olur." Allah'ı tanımadan insanın
kendini/nefsini doğru tanıyabilmesi hemen hemen mümkün değildir. (229-230)
?Küçük cihaddan büyük cihada
dönmüş bulunmaktayız? Hz. Peygamber böyle deyince, ?Ey Allah'ın Rasûlü! Büyük
cihad nedir?' diye sorulunca O da şöyle buyurdu: ?Dikkat edin, o nefs
mücâhedesidir.? Mutasavvıflardan Ebû Tâlib el-Mekkî (a.g.e. I/187)ve Hucvirî
(a.g.e. 314) bu rivâyeti nefsle mücâhedenin önemi ile ilgili olarak eserlerine
almıştır. Bu rivâyet, ikinci el kitaplarda yer almaktadır. Rivâyeti Irâkî, ?bu
hadisi Beyhakî'nin Kitâbu'z-Zühd adlı eserinde rivâyet ettiğini ve senedinin
zayıf olduğunu? belirtir (Gazzâlî, İhyâ, III/14; V/132). Aliyyu'l-Kari ise, İbn
Hacer'in bunun İbrâhim bin Able'nin sözü olduğunu söylediğini nakleder (Aliyyu'l-Kari,
el-Esrâr, s. 211-212, no: 211). Hz. Peygamber'in Tebük Gazvesi dönüşü buyurduğu
rivâyet edilen bu söz hakkında İbn Teymiyye şöyle demektedir: ?Bunun aslı
yoktur. Hz. Peygamber'in fiillerini ve ef'âlini bilen hiçbir kimse bunu rivâyet
etmemiştir. Bunun yanında kâfirlerle cihad etmek en büyük amellerdendir. İb
Teymiyye, görüşünü âyet (4/Nisâ, 95; 9/Tevbe, 19-20) ve hadislere (bkz. Buhârî,
Cihad 1; Müslim, İmâre 111; Nesâî, Cihad 17, hadis no: 3128) dayandırarak
açıklar. İbn Teymiyye bu rivâyetin kendisinin zikrettiği âyet ve hadislere ters
olduğunu belirtir (Mecmûu Fetâvâ, c. 11, s. 197-200). İsnâdı problemli olan bu
rivâyetin metninin de âyet ve sahih hadislere ters olduğu anlaşılmaktadır.
(227-228)
?Düşmanlarının arasında en
azılı olan düşmanın, iki yanın arasında ve içinde bulunan nefsindir.? Hadis
kitaplarında bulunmayan bu rivâyet, Gazzâlî'nin İhyâ'sında (III/10) zikredilir.
Irâkî, rivâyetin senedinde bulunan Muhamed bin Abdirrahman bin Gazvân'ın hadis
uydurucularından birisi olduğunu kaydeder. Rivâyetin uydurma olma ihtimali
yüksektir. (228)
"Nefsine düşman ol. Çünkü o
Bana düşmanlığa kalkışmıştır." İmam Rabbânî, bu rivâyeti nefs-i emmâreyi
zemmetmek bâbında zikretmiştir (Mektûbât, I/66, Mek. No: 52). Ancak, buradaki
dipnotta bu rivâyetin Hz. Dâvud (a.s.)'dan rivâyet edilen kudsî hadislerden
olduğu belirtilmektedir. Kaynaklarda bulunamadı. Hadis kaynaklarında yer almayan
bu rivâyetin uydurma ihtimâli çok yüksektir. (231-232)

NEFS.
Nefs; Anlam ve Mâhiyeti
Nefsin İşlevi
Nefsin Farklı Özellikleri
Nefs-i Emmâre
Nefs-i Levvâme
Nefs-i Mutmainne
Nefs-i Râdıye
Kur'ân-ı Kerim'de Nefs Kavramı
"Nefs"in Allah Hakkında Kullanılması
Nefsin Diğer İlâhlar Hakkında Kullanılması
Nefsin Ruh Anlamında Kullanılması
Nefsin "Kalp, Gönül, İçdünya" vb. Anlamlarında Kullanılması
Nefsin "İnsan Bedeni" Anlamında Kullanılması
?Nefs?in ?Bedenle Birlikte Ruh? Anlamında Kullanılması
Nefsin ?Kötülüğü Emredici? Anlamında Kullanılması
Nefsin ?İnsan, Cin, Melek, Hayvan veya Bitki İçin Zât (Kişi, Kimse, Kendi, Şahıs vb.)? Anlamında Kullanılması
Nefsin, ?Cins, Tür? Anlamında Kullanılması
Nefsin Diğer Kullanılış Biçimleri
Kur'ân-ı Kerim'de Nefsin Olumsuz Yönü Anlamındaki Hevâ Kavramı
Hadis-i Şeriflerde Nefs Kavramı
Nefsle İlgili Uydurma Hadisler
Müslüman Nefse Hakaret Edilebilir mi?.
Nefs Kavramı Çerçevesinde Kur'an'da Kişiliğin Tekâmül Aşamaları
Nefis ve Ruh
Kur'an'da Nefsin (Kişiliğin) Tekâmül Aşamaları
1- Nefs-i Emmâre
2- Nefs-i Levvâme
3- Nefs-i Mutmainne
4- Nefs-i Râdıye ve Mardıyye
Tasavvufta Nefis
Nefis Tezkiyesi
Nefs Kavramının Yozlaştırılması ve ?Nefsin Merhaleleri? Tâbiri
Nefsin mertebeleri veya nefsi ta ılaştırma süreci
Nefsin İki Yönü (Nefse Fücûr ve Takvânın İlhâmı)
İstek ve Tutkularını İlâh Edinenler
Vicdan ve Ruh
İntihar
İzzet-i Nefs.
Ben Kavramı
Egonun Özellikleri
Hayat
Güdü
Vicdan.
Nefs ve Ruh Aynı Şey midir?.
Ruhla Nefsî Arzular Arasındaki Dengesizlik.
Nefsin Olumsuz Yönü; Hevâ.
Hevâsına Uyanların Özellikleri
Hevânın Putlaştırılıp İlâh Haline Getirilmesi
Aklın, Hevânın/Kötü Arzuların Güdümüne Girmesi
Hevânın Kişisel ve Toplumsal (Ahlâkî) Boyutu; Hevâî İnsanlar Topluluğu.
Nefis Konusuyla İlgili Âyet-i Kerimeler
Nefis Konusuyla İlgili Geniş Bilgi Alınabilecek Kaynaklar