Kavramlar Ansiklopedisi | Kategoriler | Konular

2- Nefs-i Levvâme

2

2-
Nefs-i Levvâme:

Kıyâme(t) Sûresi ikinci âyette
geçer. Bu âyette levvâme nefse yemin edilmektedir. ?Levvâme?, özünü eleştiren
nefis (kişi)dir. Levvâme, levm kökünden türeyen bir sıfattır. Kendisini ısrarlı
bir şekilde kınayan anlamına gelir. Özeleştirinin önemi hissettirilmektedir.
Tevbe ile günahlara dönmemeyi, kalbin ışığının kaybolmaması için otokritiğin
önemini ihsas ettirir. Mü'min, kendini sürekli özeleştiriye (levme) tâbî tutar;
amellerini, eylemlerini gözden geçirir, İlâhî ilkelerin denetiminden geçirerek
Rabbinin kulu olduğunu unutmaz. Günahkâr, zâlim, kâfir, fâcir kimseler ise,
kendilerini Yaratıcılarından müstağnî görme eğilimindedirler. Nefsini (kendini)
levmetmeyenler (kınamayanlar) özlerini eleştiremezler, tutturdukları yolda
ilerleme, tüm arzularını giderip dünyadan kâm alma eğilimindedirler. Bu bağlamda
Freud'un psikanalitik yönteminin tüm içgüdülerin sınırsızca doyurulması
gerektiği esasına dayandığını hatırlanmalıdır. İnsanın hevâsını ilâh edinmesine
yol açan bu anlayışla, arzu duyulan her içgüdünün, dürtünün doyurulması
amaçlanmıştır.
Levmin, Kıyâme Sûresi
bütünlüğündeki anlamı, yeniden diriliş günüyle alâkalıdır. İnsanlar kıyâmet günü
?keşke, keşke şöyle yapsaydım...? diye kendilerini kınarlar. Nefs-i levvâme;
iyilikler konusunda da kötülükler konusunda da kendisini kınayan, kaçırılan
fırsatlar için kıyâmet günü pişmanlık duyan kimse demektir. Levvâme
kişiliğindeki insanlar, fiilin kendilerine yüklediği ana görevleri yerine
getiren, büyük günahlardan kaçınanlardır. Ancak, bazı etkiler altında bazı
kusurlar işlemişlerse de, bir daha bu gibi hatalara dönmeme konusunda kararlılık
gösterenlerdir. Mü'minlerin bile bütünüyla hatadan, kusurdan âzâde olması mümkün
olmadığından dolayı, önemli olan, istikbârı ve istiğnâyı değil; tevbeyi tercih
etmektir (bk. 3/Âl-i İmrân, 135; 53/Necm, 32).

NEFS.
Nefs; Anlam ve Mâhiyeti
Nefsin İşlevi
Nefsin Farklı Özellikleri
Nefs-i Emmâre
Nefs-i Levvâme
Nefs-i Mutmainne
Nefs-i Râdıye
Kur'ân-ı Kerim'de Nefs Kavramı
"Nefs"in Allah Hakkında Kullanılması
Nefsin Diğer İlâhlar Hakkında Kullanılması
Nefsin Ruh Anlamında Kullanılması
Nefsin "Kalp, Gönül, İçdünya" vb. Anlamlarında Kullanılması
Nefsin "İnsan Bedeni" Anlamında Kullanılması
?Nefs?in ?Bedenle Birlikte Ruh? Anlamında Kullanılması
Nefsin ?Kötülüğü Emredici? Anlamında Kullanılması
Nefsin ?İnsan, Cin, Melek, Hayvan veya Bitki İçin Zât (Kişi, Kimse, Kendi, Şahıs vb.)? Anlamında Kullanılması
Nefsin, ?Cins, Tür? Anlamında Kullanılması
Nefsin Diğer Kullanılış Biçimleri
Kur'ân-ı Kerim'de Nefsin Olumsuz Yönü Anlamındaki Hevâ Kavramı
Hadis-i Şeriflerde Nefs Kavramı
Nefsle İlgili Uydurma Hadisler
Müslüman Nefse Hakaret Edilebilir mi?.
Nefs Kavramı Çerçevesinde Kur'an'da Kişiliğin Tekâmül Aşamaları
Nefis ve Ruh
Kur'an'da Nefsin (Kişiliğin) Tekâmül Aşamaları
1- Nefs-i Emmâre
2- Nefs-i Levvâme
3- Nefs-i Mutmainne
4- Nefs-i Râdıye ve Mardıyye
Tasavvufta Nefis
Nefis Tezkiyesi
Nefs Kavramının Yozlaştırılması ve ?Nefsin Merhaleleri? Tâbiri
Nefsin mertebeleri veya nefsi ta ılaştırma süreci
Nefsin İki Yönü (Nefse Fücûr ve Takvânın İlhâmı)
İstek ve Tutkularını İlâh Edinenler
Vicdan ve Ruh
İntihar
İzzet-i Nefs.
Ben Kavramı
Egonun Özellikleri
Hayat
Güdü
Vicdan.
Nefs ve Ruh Aynı Şey midir?.
Ruhla Nefsî Arzular Arasındaki Dengesizlik.
Nefsin Olumsuz Yönü; Hevâ.
Hevâsına Uyanların Özellikleri
Hevânın Putlaştırılıp İlâh Haline Getirilmesi
Aklın, Hevânın/Kötü Arzuların Güdümüne Girmesi
Hevânın Kişisel ve Toplumsal (Ahlâkî) Boyutu; Hevâî İnsanlar Topluluğu.
Nefis Konusuyla İlgili Âyet-i Kerimeler
Nefis Konusuyla İlgili Geniş Bilgi Alınabilecek Kaynaklar